1. Vai trò của đồ uống lên men với sức khỏe đường ruột
Hệ vi sinh đường ruột đóng vai trò trung tâm trong tiêu hóa, miễn dịch và chuyển hóa. Khi hệ vi khuẩn có lợi bị mất cân bằng, các vấn đề như đầy hơi, khó tiêu, viêm ruột hoặc suy giảm miễn dịch có thể xuất hiện. Đồ uống lên men là kết quả của quá trình lên men tự nhiên nhờ vi khuẩn có lợi và nấm men.
Quá trình này không chỉ giúp tạo ra hương vị đặc trưng mà còn làm gia tăng hàm lượng probiotic, axit hữu cơ và các hợp chất sinh học có lợi cho đường ruột. Khi được bổ sung hợp lý, các loại đồ uống này có thể hỗ trợ tiêu hóa, giảm khó chịu đường ruột và góp phần nâng cao sức khỏe tổng thể.
2. Một số đồ uống lên men tăng cường sức khỏe đường ruột
2.1. Kombucha – Trà lên men giàu probiotic và chất chống oxy hóa
Kombucha là loại trà lên men được pha chế từ trà đen hoặc trà xanh, đường và một hệ vi sinh cộng sinh gồm vi khuẩn và nấm men (SCOBY). Sau quá trình lên men, kombucha có vị chua nhẹ, hơi sủi bọt và mùi thơm đặc trưng.
Loại đồ uống này chứa probiotic tự nhiên, các axit hữu cơ và chất chống oxy hóa. Kombucha giúp hỗ trợ tiêu hóa, giảm đầy hơi và góp phần tăng cường sức khỏe gan. Một lợi ích khác được nhiều người ghi nhận là cảm giác cải thiện mức năng lượng khi sử dụng với lượng phù hợp.
Mỗi ngày chỉ nên uống một ly nhỏ, ưu tiên vào buổi sáng hoặc giữa các bữa ăn. Với người mới bắt đầu, nên uống từ từ vì sử dụng quá nhiều kombucha trong thời gian ngắn có thể gây đầy hơi hoặc khó chịu đường ruột.
Kombucha giúp hỗ trợ tiêu hóa.
2.2. Kefir – Đồ uống từ sữa lên men giàu lợi khuẩn
Kefir là đồ uống lên men từ sữa, có kết cấu lỏng hơn sữa chua, được tạo ra nhờ các hạt kefir – tập hợp của vi khuẩn có lợi và nấm men sống cộng sinh. So với sữa chua thông thường, kefir chứa đa dạng lợi khuẩn hơn, giúp cân bằng hệ vi sinh đường ruột hiệu quả. Kefir hỗ trợ tiêu hóa, tăng cường miễn dịch và góp phần làm giảm tình trạng viêm đường ruột. Ngoài ra, đây còn là nguồn cung cấp canxi và protein dồi dào.
Kefir có thể uống trực tiếp, pha cùng sinh tố hoặc kết hợp với trái cây. Đối với người nhạy cảm với lactose, kefir thường dễ tiêu hóa hơn sữa do phần lớn lactose đã được phân hủy trong quá trình lên men.
2.3. Sữa bơ (Chaas) – Đồ uống lên men nhẹ, dễ tiêu
Sữa bơ, hay còn gọi là chaas, là một trong những đồ uống lên men đơn giản và phổ biến. Chaas được làm từ sữa đông pha loãng với nước, kết hợp cùng các loại gia vị như thì là, gừng và rau mùi. Loại đồ uống này có vị nhẹ, sảng khoái và giàu vi khuẩn có lợi. Chaas hỗ trợ tiêu hóa, giúp ngăn ngừa tình trạng axit dư thừa và giảm đầy hơi sau bữa ăn. Ngoài ra, nó còn giúp làm mát cơ thể, đặc biệt phù hợp trong thời tiết nóng.
Một ly sữa bơ sau bữa ăn có thể hỗ trợ quá trình tiêu hóa tốt hơn. Chaas tự làm tại nhà thường có giá trị dinh dưỡng cao hơn so với các sản phẩm đóng gói sẵn.
2.4 Giấm táo – Sản phẩm lên men hỗ trợ tiêu hóa
Giấm táo được tạo ra từ quá trình lên men nước ép táo. Thành phẩm chứa axit axetic và các vi khuẩn có lợi. Khi được pha loãng đúng cách, đồ uống từ giấm táo có thể hỗ trợ tiêu hóa, giảm đầy hơi và góp phần cân bằng axit dạ dày.
Ngoài ra, giấm táo còn được sử dụng để hỗ trợ kiểm soát lượng đường trong máu và thúc đẩy quá trình trao đổi chất. Cách dùng phổ biến là pha một thìa cà phê giấm táo nguyên chất, chưa lọc với một cốc nước ấm, uống trước bữa ăn.
Tuyệt đối không uống giấm táo trực tiếp vì tính axit cao có thể gây hại cho răng và niêm mạc dạ dày.
2.5 Sữa chua uống truyền thống
Sữa chua uống là một trong những đồ uống lên men quen thuộc nhất trong bữa ăn của người Việt. Sản phẩm này được tạo ra từ quá trình lên men sữa nhờ các vi khuẩn axit lactic có lợi, giúp chuyển hóa lactose và tạo ra kết cấu lỏng, dễ uống. Nhờ chứa probiotic tự nhiên, sữa chua uống hỗ trợ cân bằng hệ vi sinh đường ruột, cải thiện tiêu hóa và giúp tăng cường miễn dịch. So với sữa tươi, sữa chua uống thường dễ dung nạp hơn, đặc biệt với những người nhạy cảm với lactose.
Sữa chua uống có thể được sử dụng trực tiếp hoặc kết hợp cùng bữa ăn nhẹ. Tuy nhiên, cần ưu tiên các sản phẩm ít đường hoặc sữa chua uống tự làm để đảm bảo giữ được lợi khuẩn và hạn chế lượng đường bổ sung không cần thiết.
Sữa chua uống là một trong những đồ uống lên men tăng cường sức khỏe đường ruột.
2.6. Nước mơ muối lên men
Nước mơ muối là thức uống quen thuộc trong văn hóa ẩm thực Việt Nam, được tạo ra từ quá trình lên men tự nhiên của quả mơ với muối và đường. Quá trình này giúp hình thành các axit hữu cơ và vi sinh vật có lợi.
Khi được pha loãng đúng cách, nước mơ muối lên men có thể hỗ trợ tiêu hóa, giúp giảm cảm giác đầy bụng và kích thích hoạt động của hệ tiêu hóa. Đây cũng là thức uống thường được dùng trong thời tiết nóng nhờ vị chua mặn dễ uống.
Do có hàm lượng muối và đường nhất định, nước mơ muối chỉ nên dùng với lượng vừa phải. Sản phẩm tự ngâm, lên men tự nhiên thường có giá trị dinh dưỡng cao hơn so với các loại pha sẵn công nghiệp.
3. Những lưu ý khi sử dụng đồ uống lên men
Mặc dù đồ uống lên men mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe đường ruột, việc sử dụng cần được thực hiện đúng cách để tránh tác dụng không mong muốn.
– Bắt đầu với lượng nhỏ: Với người mới sử dụng, việc bổ sung đột ngột lượng lớn probiotic có thể gây đầy hơi, chướng bụng hoặc khó chịu đường ruột. Cơ thể cần thời gian để thích nghi với sự thay đổi của hệ vi sinh.
– Ưu tiên sản phẩm lên men tự nhiên: Các loại đồ uống lên men tự làm hoặc lên men truyền thống thường giữ được lợi khuẩn tốt hơn so với sản phẩm công nghiệp đã tiệt trùng hoặc bổ sung nhiều đường.
– Chú ý hàm lượng đường và muối: Một số đồ uống có thể chứa đường hoặc muối ở mức cao. Việc tiêu thụ quá mức có thể gây tác động ngược đến sức khỏe, đặc biệt với người mắc bệnh chuyển hóa.
– Không dùng khi dạ dày đang quá nhạy cảm: Người có tiền sử viêm loét dạ dày, trào ngược hoặc hội chứng ruột kích thích nên theo dõi phản ứng của cơ thể khi sử dụng đồ uống lên men, đặc biệt là các loại có tính axit cao.
– Đồ uống lên men không thay thế điều trị y tế: Các loại đồ uống này chỉ đóng vai trò hỗ trợ hệ tiêu hóa và sức khỏe đường ruột, không thể thay thế thuốc điều trị hay tư vấn y khoa chuyên sâu.
Mặc dù đồ uống lên men mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe đường ruột, việc sử dụng cần có chừng mực và phù hợp với từng cá nhân. Bắt đầu với lượng nhỏ, theo dõi phản ứng của cơ thể và ưu tiên các sản phẩm lên men tự nhiên sẽ giúp hệ vi sinh đường ruột thích nghi tốt hơn, từ đó phát huy hiệu quả lâu dài cho sức khỏe tổng thể.
Mời bạn xem thêm video:
Phòng tránh nguy cơ sức khỏe từ bệnh đường ruột | SKĐS
DS. Hải Sơn